Giáo dụng 2018 và 2019 có gì đổi mới so với những năm cũ

Năm 2018 đã khép lại với nhiều thăng trầm đối với bức tranh giáo dục. Có những mảng tối khiến cả xã hội sững sờ, xót xa và những mảng sáng cùng nhiều hi vọng. Đó là niềm hi vọng vào chương trình mới mà Bộ vừa thông qua và đặc biệt là những lời hứa giảm áp lực cho giáo viên của vị Tư lệnh ngành.

Vấn đề áp lực nhà giáo được bàn đến nhiều xưa nay. Người ngoài cuộc thì bảo có mỗi vấn đề cứ làm quá lên, người trong cuộc có lẽ ngao ngán lắc đầu “biết rồi, khổ lắm, nói mãi”. Có lẽ, công việc nào cũng có áp lực đặc thù. Có áp lực mới tạo động lực để phát triển. Nghề giáo từ xưa đến nay luôn được quan tâm đặc biệt nên áp lực lại càng lớn.

Áp lực với nhà giáo đến từ đâu? Câu trả lời có thể nói là mọi phía; từ chương trình nặng nề, từ các chỉ tiêu thi đua, từ hàng chục đầu sổ sách, từ hàng trăm cuộc họp, hàng nghìn biên bản, giấy tờ và từ chính phía các bậc phụ huynh đang ngày càng có xu thế trao cho con em mình nhiều đặc quyền, đặc lợi dẫn đến dân chủ thái quá trong môi trường sư phạm.

Chưa kể chương trình, phương pháp nay tách ra, mai nhập vào, cứ khắc xuất, khắc nhập như cây tre trăm đốt của anh Khoai trong câu chuyện cổ tích. Đành rằng các cấp lãnh đạo thanh kiểm tra dựa vào các đầu số liệu, các đầu tên biên bản và trăn trở đổi mới để hướng đến mục tiêu tốt hơn cho nền giáo dục nước nhà nhưng vô hình trung đã buộc một sợi dây nhiều nút với các nhà giáo. Chỉ riêng giấy tờ, sổ sách, biên bản cũng đã mờ mắt. Quá nhiều những điều còn hình thức, xa rời thực tiễn và ít mang lại hiệu quả và dẫn đến đối phó cho… đủ.

Mới đây Bộ trưởng Phùng Xuân Nhạ đã nêu vấn đề giáo dục 2019 sẽ có nhiều thay đổi nhất là giảm áp lực cho giáo viên đã gieo thêm niềm tin, sự phấn chấn cho giáo viên cả nước.

Bỏ đi những lực cản

Nhìn lại năm 2018, từ Nghệ An, thầy giáo Trần Trung Hiếu, giáo viên Lịch sử trường Phan Bội Châu bày tỏ năm qua ngành giáo dục nói chung và giáo dục phổ thông đã trải qua nhiều biến đổi và sóng gió.
“Hy vọng, đó là thực tiễn rất cần, thực tế rất quý để bộ GD&ĐT nhìn nhận một cách trung thực và khách quan để từng bước điều chỉnh, sửa đổi những chủ trương, chính sách đã không còn phù hợp, thậm chí là lực cản để đưa ngành giáo dục có những chuyển biến tích cực và rõ nét trong năm 2019”, thầy Hiếu nhìn nhận.

Thầy giáo Trần Trung Hiếu kỳ vọng những lực cản ngăn bước ngành giáo dục sẽ được loại bỏ.

Thầy Hiếu cho biết, việc Bộ trưởng bộ GD&ĐT Phùng Xuân Nhạ đưa ra khẩu hiệu của năm 2019 là “giảm áp lực cho giáo viên” khiến cho những người trực tiếp đứng lớp như thầy cởi bỏ đi những cản trở để sáng tạo và “lái những con đò” thành công viên mãn. “Chúng tôi, những giáo viên đang trực tiếp đứng lớp và đối mặt nhiều thách thức luôn mong mỏi, hy vọng và đợi chờ sự cầu thị và biết lắng nghe đầy thiện chí của lãnh đạo bộ GD&ĐT. Có niềm tin là có tất cả, mất niềm tin cũng sẽ mất tất cả. Giáo viên, học sinh, phụ huynh chính là chủ nhân, là động lực góp phần thực hiện từng bước và có hiệu quả công cuộc đổi mới căn bản và toàn diện giáo dục đào tạo”.

“Nhiều thử thách của năm 2019 sẽ như những bài “test” khả năng điều hành, phối hợp, lãnh đạo, chỉ đạo giữa lãnh đạo bộ GD&ĐT với các địa phương.

Theo tôi, ở mảng giáo dục phổ thông trong năm 2019, bộ GD&ĐT nên dồn lực, dồn trí, dồn tâm giải quyết 2 vấn đề nổi cộm: Thứ nhất, từng bước triển khai, cụ thể hóa Chương trình giáo dục phổ thông các môn học.

Thứ 2, phối hợp với các cơ quan chức năng của nhà nước xử lý triệt để những vụ việc tiêu cực, gian lận trong kỳ thi THPT quốc gia ở một số địa phương và cần soạn thảo, ban hành các văn bản, chế tài trong thẩm quyền của Bộ để từng bước phối hợp với các địa phương theo phân cấp quản lý để lập lại trật tự, kỷ cương trường học, bạo lực học đường”, thầy Hiếu góp ý.

Cần quan tâm hơn nữa tới vùng cao

Cô giáo Nguyễn Thị Ngọc Hà – giáo viên trường THPT Hoàng Quốc Việt, huyện Võ Nhai, tỉnh Thái Nguyên – một huyện vùng cao, điều kiện kinh tế xã hội còn nhiều khó khăn cũng nói lên nhiều trăn trở khi trao đổi với chúng tôi. Qua quá trình công tác, lại từng là học sinh giỏi Quốc gia môn Lịch sử, hơn ai hết, cô hiểu được những khó khăn, vất vả trong sự nghiệp giáo dục học sinh ở miền núi.

Đối với cô, được trở thành người giáo viên đó là niềm tự hào, cô chia sẻ: “Bản thân tôi luôn cố gắng học tập, tu dưỡng về chuyên môn, nghiệp vụ để làm tròn được nhiệm vụ thiêng liêng của sự nghiệp trồng người. Tôi cũng cảm nhận được sự quan tâm của Đảng, Nhà nước và ngành Giáo dục đối với các thầy cô và các em học sinh… Mong rằng, sang năm 2019, ngành Giáo dục và Đào tạo tiếp tục quan tâm hơn nữa đối với thầy trò ở các địa phương miền núi, biên giới, hải đảo…”

Cô giáo Nguyễn Thị Ngọc Hà – giáo viên trường THPT Hoàng Quốc Việt, huyện Võ Nhai, tỉnh Thái Nguyên.

“Trong những năm qua, cùng với những đổi thay của tình hình đất nước, bản thân tôi cảm nhận được những thay đổi lớn lao của ngành giáo dục so với trước đây. Đó là về chương trình sách giáo khoa, về phương pháp, phương tiện dạy học… Tôi nghĩ trong bối cảnh hội nhập quốc tế đang phát triển mạnh mẽ thì đổi mới căn bản toàn diện giáo dục và đào tạo là một yêu cầu cấp thiết.

Cũng như bao đồng chí, đồng nghiệp khác, bản thân tôi hi vọng vào những đổi mới căn bản ấy. Thiết nghĩ, đổi mới không phải là thay đổi hoàn toàn mà là phát triển trên cơ sở kế thừa để đi đến thành công. Đó chính là tình yêu, lòng tin, lòng nhiệt huyết… Làm sao để tình yêu ấy, nhiệt huyết ấy luôn cháy và có sức lan tỏa tới toàn ngành giáo dục? Trước mắt là kì thi THPT Quốc gia năm 2019. Đó là sự thay đổi không hề nhỏ. Dù đã được đọc đề thi tham khảo, nhưng bản thân tôi vẫn băn khoăn là “nội dung kiến thức nằm trong chương trình THPT, chủ yếu là lớp 12”, có nghĩa là có đưa thêm nội dung kiến thức lớp 10 không, nếu có thì tỉ lệ là bao nhiêu? (trong đề thi tham khảo môn Lịch sử chỉ có kiến thức lớp 11, 12”, cô Hà tâm tư.

“Tiếp nữa là chương trình, sách giáo khoa mới. Chúng tôi biết rằng đây là sự thay đổi cơ bản và bản thân phải cố gắng hết mình để đáp ứng được yêu cầu ấy. Hơn ai hết, chúng tôi rất cần sự quan tâm, chia sẻ… của toàn xã hội. Chúng tôi mong sớm nhất sẽ được tập huấn chương trình, SGK mới”, cô giáo băn khoăn về những thay đổi sắp tới trong chương trình giáo dục Phổ thông mới.

Cuối cùng cô giáo này mong mỏi bài toán về việc làm của sinh viên có thể được giải quyết một cách căn bản trong năm 2019.

GD&TĐ – Năm 2018 trôi qua đầy cảm xúc với đội ngũ những người làm trong ngành Giáo dục cũng như đông đảo cử tri và nhân dân cả nước. Gắn bó với giáo dục, các đại biểu Quốc hội chia sẻ với Báo Giáo dục và Thời đại những nhận định cũng như kỳ vọng đối với GD-ĐT trong năm tới.

ĐBQH Đinh Thị Bình – GV Trường THPT Minh Đài (Tân Sơn, Phú Thọ):

Động lực phát triển từ những chính sách mới

Năm vừa qua, nói về giáo dục có lẽ nhiều người nhắc đến câu chuyện bạo hành trẻ mầm non, những hình phạt phản giáo dục của một số GV hay vụ việc tiêu cực chấm thi tại Hà Giang, Sơn La, Hòa Bình. Không khó để giải thích phản ứng của người dân trước những sự việc gây ra từ một vài “con sâu” trong ngành, bởi lẽ giáo dục là vấn đề của mọi người, mọi nhà nên luôn giành được sự quan tâm đặc biệt của cả xã hội.

 ĐBQH Đinh Thị Bình

Tuy nhiên, hãy nhìn nhận thật sự khách quan khi đánh giá về giáo dục. Trong những năm qua, cùng với KT-XH của đất nước, ngành Giáo dục đã đứng trước những khó khăn, thách thức lớn. Ngân sách chi cho giáo dục tuy đã được ưu tiên nhưng chưa đủ để đáp ứng đầu tư xây dựng cơ sở vật chất cho các nhà trường, nhất là vùng trung du, miền núi, vùng sâu, vùng xa. Qui mô lớp học và số HS tăng nhanh nhưng số GV, nhân viên còn thiếu, lại vừa phải tinh giản biên chế theo đúng lộ trình gây sự quá tải và áp lực. Vấn đề chế độ chính sách cho GV chưa thực sự đảm bảo cho thầy cô duy trì cuộc sống, lương nhà giáo chưa đủ nuôi sống bản thân và gia đình, nhất là GV mầm non hợp đồng…

Khó khăn là thế nhưng đội ngũ thầy cô giáo, nhất là các thầy cô công tác ở vùng sâu, vùng xa, biên giới, hải đảo, vùng có điều kiện kinh tế đặc biệt khó khăn vẫn luôn bám lớp, bám trường. Hình ảnh thầy cô vác bàn ghế lội sông, đẩy xe máy cho nhau, trèo đèo tới lớp; hay cùng HS oằn mình chạy lũ thực sự khiến chúng ta khâm phục ý chí của họ.

Mặc dù thành quả của ngành Giáo dục còn nhiều, nhưng chỉ xin khẳng định một thành quả mà khó có điều kiện vật chất nào tạo ra được, đó là tấm lòng nhiệt huyết với nghề của đội ngũ nhà giáo trên mọi miền Tổ quốc, đặc biệt là các thầy cô công tác ở vùng khó khăn. Nếu không có tấm lòng yêu nghề, mến trẻ, say sưa với sự nghiệp trồng người hẳn sẽ chẳng có sức mạnh nào có thể đưa họ đến với những nơi khó khăn như thế để hoàn thành sự nghiệp cao cả của mình.

Năm 2019, đất nước tiếp tục đứng trước những thời cơ, thuận lợi cùng khó khăn thách thức mới. Đặc biệt, việc phê chuẩn Hiệp định Đối tác Toàn diện và Tiến bộ xuyên Thái Bình Dương (CPTPP) không chỉ ảnh hưởng tới nền kinh tế của quốc gia mà còn có những tác động trực tiếp tới GD-ĐT.

Bởi vậy, vấn đề đầu tiên có ý nghĩa hết sức quan trọng là phải hoàn thiện thể chế, chính sách về GD-ĐT. Việc thông qua dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Giáo dục ĐH vừa qua có ý nghĩa hết sức quan trọng, tạo hành lang pháp lý cho giáo dục ĐH trong những năm tới có thể phát triển đúng như kỳ vọng.

Trong năm 2019, Quốc hội sẽ tiếp tục xem xét thông qua dự án Luật Giáo dục (sửa đổi) nhằm tiếp tục hoàn thiện về thể chế, để sự nghiệp GD-ĐT tiếp tục phát triển, đáp ứng nhu cầu phát triển KT-XH của đất nước và yêu cầu hội nhập ngày càng sâu rộng với thế giới.

Chúng ta kỳ vọng rằng, cùng với hoàn thiện thể chế, việc ban hành các chính sách mới về giáo dục trong thời gian tới sẽ tạo động lực cho ngành Giáo dục phát triển; tạo động lực cho đội ngũ nhà giáo tiếp tục cống hiến. Cũng hy vọng, cử tri và nhân dân sẽ luôn đồng hành, ủng hộ, động viên, quan tâm, chia sẻ với thầy trò, để sự nghiệp GD-ĐT thực sự là của toàn dân chứ không chỉ của đội ngũ những nhà giáo.

ĐBQH Hoàng Văn Cường – Phó Hiệu trưởng Trường ĐH Kinh tế Quốc dân:

Tin tưởng vào thành quả giáo dục năm 2019

ĐBQH Hoàng Văn Cường 

Tri thức (được đo bằng số năm đi học bình quân và số năm đi học kỳ vọng) là một trong 3 tiêu chí của Chỉ số phát triển con người (HDI), cùng với sức khỏe và thu nhập. Dù thu nhập bình quân đầu người của chúng ta còn thấp, nhưng nhờ tiêu chí tri thức, sức khỏe nên chỉ số HDI của Việt Nam vẫn xếp hạng ở mức khá.

Trong công bố vào tháng 3/2018, Ngân hàng Thế giới đã đánh giá Việt Nam là một trong 2 quốc gia thuộc khu vực Đông Á – Thái Bình Dương có hệ thống giáo dục phát triển ấn tượng; HS Việt Nam có thành tích học tập cao hơn mức trung bình của OECD (Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế). Hiện cả nước hoàn thành phổ cập giáo dục mầm non cho trẻ em 5 tuổi, phổ cập tiểu học và THCS.

Đặc biệt, năm nay HS Việt Nam ghi dấu ấn ấn tượng trong các kỳ Olympic khu vực và quốc tế. Lần đầu tiên 100% HS các đội tuyển dự thi Olympic khu vực và quốc tế đạt huy chương, trong đó có những HS trở thành người chiến thắng với số điểm cao nhất thế giới.

Về giáo dục ĐH, trong năm 2018, thí điểm về mô hình tự chủ ĐH đã khẳng định được sự thành công và là cơ sở thực tế để Quốc hội thông qua Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Giáo dục ĐH. Nhiều trường, chất lượng đào tạo và nghiên cứu đã có bước tiến rõ rệt, thể hiện ở số các trường có mặt trong bảng xếp hạng khu vực và quốc tế tăng; lần đầu tiên Việt Nam có 2 trường đại học nằm trong top 1.000 thế giới.

Tuy nhiên, trong năm qua cũng nổi lên một số vụ việc làm dậy sóng dư luận, liên quan đến tiêu cực thi cử, đạo đức nhà giáo, bạo lực học đường. Dù các sự việc xảy ra không phải phổ biến và lĩnh vực nào cũng có thể có, tuy nhiên với một lĩnh vực nhạy cảm, liên quan đến mọi người, mọi nhà như giáo dục, những sự việc đó dường như được quan tâm nhiều hơn, được nói đến nhiều hơn. Việc này cũng có khía cạnh tích cực nếu nhìn nhận ở tính minh bạch và công khai trong giáo dục.

Với thành công của đổi mới đã đạt được trong năm qua, cùng quyết tâm hành động của ngành Giáo dục, cũng như sự quan tâm của xã hội, tôi tin tưởng rằng, năm 2019 ngành Giáo dục sẽ có nhiều thành quả hơn nữa. Đặc biệt là những tiền đề vững chắc cho triển khai Chương trình, SGK mới với GDPT; những điều kiện để các cơ sở giáo dục ĐH thực sự chuyển mình sang cơ chế tự chủ và tự chịu trách nhiệm, từ đó khẳng định vị thế và chất lượng của các cơ sở giáo dục ĐH.

About The Author

Reply